To start page
  • Use of cookies
  • Archive
  • Sitemap
  • Contact
  • Print
  • Print
  • Change text size
Norsk
Information
All or parts of the document is confidential:
Freedom of Information Act section 24 first paragraph 

UDI memos on practices and procedures

PN 2015-001
Document-ID : PN 2015-001
Case-ID : 15/05940 og 15/08195-13
Last modified : 14.08.2017
Documentdate : 29.01.2015
Receiver :

Asylavdelingen

Asylpraksis Albania


1. Innleiing

2. Generelt om praksis som gjeld asylsøkarar fra Albania

3. Landspesifikke kjelder

4. Vern i heimlandet

5. Velgrunna frykt for forfølgjing av grunnar som nemnt i utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav a

5.1 Politisk oppfatning

5.2 Medlemskap i ei spesiell sosial gruppe

5.2.1 Æresrelaterte anførsler

5.2.2 Seksuell orientering og kjønnsidentitet

5.2.3 Ofre for menneskehandel

5.3 Etnisitet, avstamning, hudfarge

5.3.1. Etnisk rom

6. Reell fare for overgrep utan samanheng med ein forfølgjingsgrunn, jf. utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav b

6.1 Blodhemn og andre hemnkonflikter

6.2 Frykt for kriminelle handlingar og kriminelle grupperingar

6.3 Familievald

7. Internflukt

8. Der vilkåra for vern openbart ikkje er oppfylt

9. Utelukking frå retten til flyktningstatus

10. Sikringssaker

11. Vurdering av sterke menneskelege omsyn eller særleg tilknytning til riket

11.1 Einslege mindreårige utan forsvarleg omsorg

11.2 Tvingande helsemessige problem

11.3 Einslege kvinner

11.4 Menneskehandelofre

12. Kravet om å fremlegge dokumentasjon på identitet

13. Vurdering av identitet og identitetsdokument

14. Reisebevis og utlendingspass

15. Utvisning


1. Innleiing

UDI sine landpraksisnotat i asylsaker skildrar praksis som gjeld bestemte land. Landpraksisnotata inneheld ei tolking av relevante rettskjeldefaktorar, som internasjonale konvensjonar, utlendingslov- og forskrift, forarbeid, rettspraksis og instruksar frå departementet. Praksisnotata skildrar korleis rettsreglane skal nyttast på eit særskilt faktagrunnlag, og gjev bindande retningslinjer ved handsaminga av likelydande saker, under føresetnad av at rettskjeldebiletet og landsituasjonen er slik som lagt til grunn i notatet.

UDI vurderer fyrst om asylsøkaren har krav på vern (asyl) etter utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav a, jf. flyktningkonvensjonen artikkel 1 A (2). Dersom asylsøkaren ikkje har krav på vern etter bokstav a, vurderer UDI om han eller ho står i reell fare for å bli utsett for dødsstraff, tortur eller anna umenneskeleg eller nedverdigande handsaming, og av den grunn har krav på vern etter utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav b.

Dersom asylsøkaren har krav på vern etter utlendingslova § 28, skal UDI vurdere om det er tilhøve som gjer at asylsøkaren skal utelukkast frå flyktningstatus etter utlendingslova § 31.

Dersom asylsøkaren ikkje har krav på vern etter utlendingslova § 28, skal UDI vurdere om han eller ho kan innvilgast opphaldsløyve fordi det føreligg sterke menneskelege omsyn eller ei særleg tilknytning til riket, sjå utlendingslova § 28 sjuande ledd, jf. utlendingslova § 38.

Når UDI skal ta stilling til faktagrunnlaget, tek vi utgangspunkt i informasjon innhenta frå asylsøkaren sjølv, hovudsakleg under asylintervjuet. UDI kan verifisere asylsøkaren sine opplysningar dersom det er naudsynt og mogleg. UDI vurderer asylsøkaren sine opplysningar i lys av informasjon om situasjonen i asylsøkaren sitt heimland. Vi baserer oss hovudsakleg på informasjon formidla av Landinfo, sjå www.landinfo.no. Informasjonen publiserast også på Landdatabasen. 

Praksisnotatet inneheld landinformasjon som er naudsynt for å grunngi praksis. Desse attgjevingane skal aldri nyttast som grunnlag for å fatte vedtak. Sakshandsamar må alltid nytte kjeldene i Landdatabasen.

2. Generelt om praksis som gjeld asylsøkarar fra Albania

Albania inngår i 48-timersprosedyren, som er ein hurtigprosedyre for handsaming av asylsøknadar som er antatt openbart grunnlause. Sjå RS 2011-030 og IM 2012-015 for ytterlegare informasjon om 48-timersprosedyren.

Albania inngår i 48-timersprosedyren fordi UDI legg til grunn at albanske myndigheiter etterlever internasjonale menneskerettar på eit akseptabelt nivå og generelt har evne og vilje til å yte vern til sine borgarar. I dei aller fleste sakene meiner UDI det er openbart at asylsøkarar frå Albania ikkje har krav på vern. Sjå også punkt 8 i praksisnotatet for meir informasjon om saker der vilkåra for vern openbart ikkje er oppfylt.

Dersom individuelle tilhøve tilseier det, kan søknaden om vern bli tatt ut av 48-timersprosedyren etter ei konkret vurdering. Dette vil i all hovudsak gjelde saker kor det føreligg tvil om albanske myndigheiter har evne og vilje til å yte søkarane vern.

Enkelte sakstyper skal alltid takast ut av 48-timersprosedyren:

  • Einslege mindreårige får aldri handsama asylsøknaden sin i 48-timersprosedyren, men følgjer ordinær saksgang for mindreårige og blir handsama av Barnefaglig enhet i UDI.
  • Ved mistanke om menneskehandel, for eksempel fordi asylsøkaren tidlegare har blitt innvilga refleksjonsperiode, skal saka takast ut av prosedyren og sendast til asyleining C3 for sakshandsaming.
  • Ved truverdig anførsel om at søkaren er utsett som LHBTI-person, skal saka takast ut av 48-timersprosedyren.

3. Landspesifikke kjelder

Det føreligg ikkje relevante dommer frå EMD eller retningslinjer frå UNHCR for Albania. 

4. Vern i heimlandet

Retten til internasjonalt vern er subsidiær i høve til moglegheita for vern i eige heimland. Dersom staten har evne og vilje til å gi vern til alle borgarane i landet, kan det som utgangspunkt leggast til grunn at asylsøkarar derfrå ikkje treng internasjonalt vern.

Dersom staten (eller andre organisasjonar eller grupperingar som nemnt i utlendingslova § 29 tredje ledd) er ute av stand til eller ikkje viljug til å treffe rimelege tiltak for å hindre forfølgjing, blant anna gjennom eit verksamt system for å avdekke, rettsforfølgje og straffe handlingar som utgjer forfølgjing, kan asylsøkaren ha krav på vern, sjå utlendingslova § tredje ledd bokstav c.

  • UDI sin praksis

UDI er kjent med at albansk politi- og rettsvesen har ressursproblem, og at korrupsjon i Albania er utbreidd. UDI meiner likevel at albanske myndigheiter generelt fungerer på eit akseptabelt nivå, og at dei har evne og vilje til å verne sine borgarar mot alvorlege overgrep og kriminelle handlingar. Ombudsmannen spelar også ei rolle i å følgje opp menneskerettssituasjonen i landet, og har bidrege til å auke ansvarlegheita til statlege institusjonar.

Sakshandsamar må likevel i kvar einskild sak vurdere om det er sannsynleg at myndigheitene har tilstrekkeleg evne og vilje til å verne asylsøkaren mot den aktuelle forfølgjaren, og om det er sannsynleg at asylsøkaren vil få tilgang til vern frå myndigheitene.

5. Velgrunna frykt for forfølgjing av grunnar som nemnt i utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav a

For å ha krav på vern etter denne lovføresegna, må forfølgjinga ha årsakssamanheng med ein av grunnane nemnt i utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav a (forfølgjingsgrunnar), jf. flyktningkonvensjonen artikkel 1 A, sjå utlendingslova § 30 fyrste ledd. Årsakssamanheng kan føreligge dersom forfølgjinga skuldast ein av forfølgjingsgrunnane, eller dersom asylsøkaren ikkje får vern i heimlandet på grunn av forfølgjingsgrunnane. Det er tilstrekkeleg at forfølgjaren tillegg asylsøkaren det aktuelle kjenneteiknet eller den aktuelle oppfatninga, jf. utlendingslova § 30 andre ledd.

Ved vurderinga etter utlendingslova § 28 fyrste ledd skal det takast omsyn til om asylsøkaren er barn, jf. utlendingslova § 28 tredje ledd.

Ved vurderinga av om det føreligg reell fare for forfølgjing, skal asylforklaringa leggast til grunn så langt den framstår som nokolunde sannsynlig, og asylsøkaren sjølv har medverka til å opplyse saka så langt det er rimeleg og mogleg, jf. Rt-2011-1481.

5.1 Politisk oppfatning

Enkelte asylsøkarar frå Albania anfører frykt for forfølgjing på grunn av tilhøyrsle anten til sosialistpartiet eller det demokratiske partiet.

  • Landinformasjon

Albansk politikk er dominert av sosialistpartiet og det demokratiske partiet, og dei har bytt på å ha statsministeren i landet sidan den albanske republikken blei grunnlagt i 1991. Medlemmer av partiet i opposisjon og øvrige grupper som blir sett på som opposisjonelle, kan bli utsett for administrative tiltak, til dømes i form av politisk motiverte oppseiingar, eller ved å bli diskriminert på arbeidsmarknaden. Politi- og rettsvesen er også til ein viss grad påverka av det regjerande partiet, samt at korrupsjon er utbreidd. Det kan difor ikkje utelukkast at det vil kunne finne stad politisk motiverte rettsprosessar.

  • UDI sin praksis

I dei fleste saker meiner UDI at det er openbart at asylsøkarar frå Albania ikkje har ein velgrunna frykt for forfølgjing på grunn av sin politiske oppfatning. I den grad personar i opposisjon blir utsett for reaksjonar, meiner UDI at desse ikkje er av ein slik art eller omfang som krevst etter utlendingslova § 28. UDI meiner vidare at albansk politi- og rettsvesen generelt har evne og vilje til å verne landet sine borgarar, også opposisjonelle. Opposisjonelle kan også omfatte journalistar, tilsette i NGOar, og øvrige grupper som kan bli sett på som i opposisjon til regjeringspartiet.

5.2 Medlemskap i ei spesiell sosial gruppe

Forfølgjingsgrunnen ”medlemskap i ei spesiell sosial gruppe” er definert i utlendingslova § 30 fyrste ledd bokstav c. Det er ikkje fastlagt kva grupper som kan omfattast av definisjonen, og gruppa må definerast ut i frå opplysningane i den konkrete saka. Sakshandsamar må fyrst vurdere om asylsøkaren risikerer forfølgjing (eventuelt ikkje får vern mot forfølgjaren) på grunn av kjenneteikn som er felles for ei gruppe menneske, og deretter om kjenneteikna til gruppa er slik at vilkåra i utlendingslova § 30 fyrste ledd bokstav c er oppfylt.

”Ei spesiell sosial gruppe” er ofte ein relevant forfølgjingsgrunn i saker som gjeld kjønnsrelatert forfølgjing. Sjå for øvrig instruks fra Justis- og beredskapsdepartementet G-08/2012: ”Retningslinjer om kjønnsrelatert forfølgelse”.

5.2.1 Æresrelaterte anførsler

Enkelte albanske par eller einslege asylsøkarar anfører å vere forfulgt som følgje av at dei er eller har vore i eit forhold mot den eine eller begge familiane sin vilje. Arrangerte ekteskap er utbreidd i Albania, og enkelte asylsøkarar anfører at brot på normen har ført til at dei er forfulgt. Forfølgjar er som oftast eigen familie, men kan også vere familien til den kvinna var lova vekk til. I nokre av sakene har også paret ulik religiøs tilhøyrsle.

  • UDI sin praksis

I dei fleste saker meiner UDI at det er openbart at asylsøkarar frå Albania ikkje har ein velgrunna frykt for forfølgjing på grunn av at dei har innleia eit forhold eller gifta seg mot viljen til den eine eller begge familiane sin vilje. UDI meiner vidare at albansk politi- og rettsvesen generelt har evne og vilje til å gi vern i slike situasjoner. 

5.2.2 Seksuell orientering og kjønnsidentitet

Enkelte asylsøkarar, også einslege mindreårige asylsøkarar, anfører å bli utstøytt og ikkje akseptert av familien som følgje av sin seksuelle orientering. Enkelte anfører også overgrep eller frykt for overgrep, både av eigen familie og samfunnet for øvrig i form av diskriminering, trakassering og vald.

  • Rettslige utgangspunkt

Ved asylsøknadar frå lesbiske, homofile, bifile, transpersonar og intersex-personar (LHBTI) skal UDI anvende Høgsterett si tilnærming i dom av 29.mars 2012, sjå GI-07/2012. Sjå også IM 2018-004 Søknad om beskyttelse der det er anført frykt for forfølgelse på grunn av seksuell orientering og kjønnsidentitet med vedlegg.

  • Landinformasjon

Albania er eit konservativt samfunn med utbreidde negative haldningar til seksuelle minoritetar. LHBTI-personar i Albania rapporterer om at dei blir utsett for diskriminering, trakassering og vald som følgje av sin legning. Sex mellom personar av same kjønn blei avkriminalisert i 1995, og i 2010 vedtok Albania ei lov mot diskriminering som også omfattar seksuell orientering. I 2013 blei straffelova også utvida til å omfatte hatkriminalitet mot LHBTI-personar. Implementeringa av lovverket er imidlertid svak, og UDI er kjent med at LHBTI-personar i Albania kan ha vanskar med å få bistand frå myndigheitene.

  • UDIs praksis

I dei fleste tilfeller meiner UDI at det er openbart at asylsøkarar frå Albania ikkje har ein velgrunna frykt for forfølgjing på grunn av sin seksuelle orientering eller kjønnsidentitet. 

UDI legg til grunn at LHBTI-personar i Albania kan vere utsett for utstøyting, diskriminering, trakassering og enkeltepisodar av vald. Som utgangspunkt meiner imidlertid UDI at reaksjonane ikkje er av ein slik art eller omfang som krevst etter utlendingslova § 28.

Saka skal imidlertid takast ut av 48-timersprosedyren ved truverdig anførsel om at søkaren er utsett som LHBTI-person.

Sjølv om det også førekjem negative haldningar i politiet, meiner UDI at det ikkje føreligg informasjon som tilseier at albanske myndigheiter generelt ikkje har evne og vilje til å bistå LHBTI-personar.

5.2.3 Ofre for menneskehandel

Enkelte asylsøkarar anfører at dei står i gjeld til bakmenn, og kan risikere å bli menneskehandla på nytt om dei blir oppdaga, eller fryktar ytterlegare overgrep som følgje av å ha stukke av.

For rettsleg vurdering, sjå IM 2014-004: ”Asylavdelingens håndtering der søkere er mulige ofre for menneskehandel”.

  • Landinformasjon

Albania er ei kjelde til ofre for menneskehandel i Europa. Særleg kvinner og barn er ofre for slik handel.

Albanske myndigheiter har dei seinare åra iverksett fleire tiltak for å etterforske menneskehandelsaker, straffeforfølgje bakmenn, verne om ofre for menneskehandel, samt førebyggje menneskehandel. Det førekjem imidlertid fleire svakheiter i gjennomføringa av tiltaka, mellom anna som følgje av ressursproblem. Sjå rapport om tiltakene albanske myndigheiter har iverksett mot menneskehandel: Trafficking in Persons Report – Albania. US Department of State Det amerikanske utanriksdepartementet publiserar ny rapport kvart år.

  • UDI sin praksis

I utgangspunktet meiner UDI at ofre for menneskehandel ikkje risikerer forfølgjng i Albania som følgje av at myndigheitene generelt har tilstrekkeleg evne og vilje til å yte vern til menneskehandelofre.

UDI meiner imidlertid at saker som gjeld ofre for menneskehandel ikkje er openbart grunnlause. Saker skal takast ut av 48-timersprosedyren om anførsler om menneskehandel blir lagt til grunn, eller ved mistanke om menneskehandel.

Sjå også punkt 11.4 for vurdering av sterke menneskelege omsyn i saker kor asylsøkaren har blitt utsett for menneskehandel.

5.3 Etnisitet, avstamning, hudfarge

5.3.1. Etnisk rom

Enkelte asylsøkarar anfører trakassering og diskriminering som følgje av at dei er etniske rom, og ein vanskeleg livssituasjon som følgje av arbeidsløyse og manglande tilgang på sosiale tenester.

  • Landinformasjon

I følgje offisielle kjelder er det om lag 1300 rom i Albania, men andre kjelder estimerer opp mot 120.000 rom i Albania. Albanske myndigheiter har vedteke ein nasjonal handlingsplan med fokus på utdanning, sysselsetjing og sosial vern, tilgang på bustad og helse- og sosialtenester, like moglegheiter og kulturell arv. Diskriminering og trakassering av rom er utbreidd i Albania, og fleirtalet av etnisk rom er i ein vanskeleg sosioøkonomisk situasjon (Landinfo, Albania: Situasjonen for rombefolkningen).

  • UDI sin praksis

UDI meiner at situasjonen for etnisk rom i Albania ikkje kan karakteriserast som forfølgjing og at det er openbart at asylsøkarar med anførsler om vanskelege levekår, trakassering og diskriminering ikkje har ein velgrunna frykt for forfølgjing.

6. Reell fare for overgrep utan samanheng med ein forfølgjingsgrunn, jf. utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav b

Dersom ein asylsøkar står i reell fare for å bli utsett for overgrep, men faren ikkje har samanheng med nokre av grunnane som nemnt i utlendingslova § fyrste ledd bokstav a, skal saka vurderast etter denne lovføresegna. Lovføresegna skal tolkast i lys av våre internasjonale forpliktingar, og avgjersler i Den europeiske menneskerettsdomstolen, relatert til Den europeiske menneskerettskonvensjonen (EMK) artikkel 3, er særleg relevant for tolkinga.

6.1 Blodhemn og andre hemnkonflikter

Frykt for å bli drept som følgje av det føreligg ein blodhemnskonflikt er ein relativt vanleg anførsel for asylsøkarar frå Albania, også frå einslege mindreårige asylsøkarar.

  • Landinformasjon

Den vanlegste formen for blodhemn i Albania stammar frå kanonen av Lek Dukagjin. Blodhemnskonflikter i Albania blir som oftast utløyst av drap. Ved drap har familien til offeret i henhald til kanonen rett til å hemne seg på gjerningsmannen eller menn i hans familie. Drapet utløyser igjen ein rett hos familien til det siste offeret til å hemne seg, og blodhemnskonflikten blir difor syklisk. I alvorlege tilfelle kor mekling ikkje fører fram, kan ein blodhemnskonflikt pågå i fleire generasjonar då det å ikkje hemne eit drap påfører offeret sin familie eit stort ærestap. I henhald til tradisjonen kan gjerningsmannen gjennom ein meklar be om besa, eit løfte om at ingen vil drepe han. Om offeret sin familie ikkje aksepterer dette, fortset blodhemnskonflikten (Home Office, Country Information and Guidance – Albania: Blood feuds).

Blodhemn blei utradert under regimet til Enhver Hoxha, men kanonen har sidan 1991 på nytt fått innpass i Albania. Blodhemn og hemnrelaterte drap tiltok ytterlegare etter det væpna opprøret i 1997, og er mest utbreidd nord i Albania, men førekjem også i øvrige delar av Albania. Blodhemn er i dag mindre utbreidd enn tidlegare, mellom anna som følgje av fleire myndigheitstiltak for å avskaffe praksisen. I henhald til den albanske straffelova blir blodhemnsdrap straffa med minst 25 års fengsel, opp til livstid, og truslar om blodhemn som fører til at ein person går i isolasjon, blir straffa med bot eller opp til tre års fengsel. Det finst også fleire meklingsorganisasjonar som meklar i konfliktar, og det er også mogleg å søke stønad hos lokale eldreråd og respekterte personar i samfunnet. Omfanget på antal blodhemnskonflikter i Albania er omstridt. Lokale kjelder oppgir at frå 100 til over 1000 familiar er i isolasjon på grunn av ein pågåande blodhemnskonflikt, men antalet familiar i isolasjon er sannsynlegvis monaleg nærare fyrstnemnte tal enn sistnemnte. Blodhemn blir også ofte feilaktig nytta om konflikter som er ordinære kriminelle handlingar (ibid.).

  • UDI sin praksis

UDI meiner som utgangspunkt at risiko for blodhemn eller andre typar av hemnkonflikter ikkje er eit tilhøve som kan knyttast til nokre av forfølgjingsgrunnane som nemnt i utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav a. UDI meiner at truslar om blodhemn i dei fleste saker er å ansjå som ei kriminell handling, og at dei fleste asylsøkarar med anførsler om blodhemn ikkje er å sjå på som ei spesiell sosial gruppe. Asylsøkarar som anfører frykt for blodhemn vil difor i all hovudsak vurderast etter utlendingslova etter § 28 fyrste ledd bokstav b. Art og omfang av overgrepa vil imidlertid vere sentrale moment i vurderinga av om asylsøkaren skal vurderast etter bokstav a eller b.

I dei aller fleste sakene meiner UDI at det er openbart at asylsøkarar fra Albania ikkje står i reell fare for å bli drept i blodhemn, som følgje av at myndigheitene kan gi effektivt vern slike mot truslar. Berre heilt unntaksvis kan asylsøkarar med blodhemnanførsler ha krav på vern. Dette kan gjelde personar som er omfatta av ein langvarig, alvorleg konflikt kor mekling ikkje har ført fram, og kor det føreligg reell tvil om staten kan yte vern.

I saker kor asylsøkaren sjølv er gjerningsmannen, og kor asylsøkaren kan sannsynleggjere at det føreligg ein blodhemnskonflikt, vil saka som utgangspunkt ikkje vere openbart grunnlaus. I slike saker vil det også vere aktuelt å verifisere opplysningane gjennom den norske ambassaden i Pristina, Kosovo, som også har ansvaret for Albania.

Framlagt dokumentasjon på blodhemnskonfliktar blir tillagt lite vekt. Albanske dokument har generelt låg notoritet, og det har blitt avdekka at falske blodhemnsattestar i stort omfang har blitt utstedt for å støtte opp under asylsøknadar i europeiske land (sjå Albania: Task force established to investigate falsified attestation letters for blood feuds, including activities and cases investigated; reconciliation groups, including whether any have been investigated for providing false attestation letters (2012-February 2014)).

  • Utelukking

I saker kor asylsøkaren er gjerningsmannen, og kor han i utgangspunktet kan nå opp til opphaldsløyve etter utlendingslova § 28, skal saka til F1 for vurdering av utelukking frå flyktningstatus, sjå punkt 9.

6.2 Frykt for kriminelle handlingar og kriminelle grupperingar

Frykt for kriminelle handlingar er ein vanleg anførsel for albanske asylsøkarar, også frå einslege mindreårige asylsøkarar

  • Landinformasjon

Kriminalitet er utbreidd i Albania, og organiserte kriminelle grupper, som mellom anna er involvert i narkotikasmugling og menneskehandel, er sterkt til stade. Albanske myndigheiter har iverksett fleire tiltak mot organisert kriminalitet og kriminalitet generelt dei seinare åra, med til dels gode resultat. Europakommisjonen påpeikar imidlertid at det albanske politi- og rettsvesenet har utfordringar, og at ytterlegare tiltak er naudsynt. Utbreidd korrupsjon kan også påverke myndigheitene si oppfølgjing av slike saker.

  • UDI sin praksis

UDI meiner som utgangspunkt at asylsøkarar frå Albania som fryktar kriminelle handlinger openbart ikkje står i reell fare for alvorlige overgrep, som følgje av at albanske myndigheiter har evne og vilje til å gi vern mot slike handlinger.

Unntak kan vere der asylsøkaren anfører frykt for organiserte kriminelle grupperingar. Sakshandsamar må i slike tilfeller vurdere å ta saka ut av 48-timersprosedyren. 

  • Utelukking

UDI har erfaring med at enkelte albanske borgarar som er straffedømt i Noreg, anfører frykt for overgrep frå organiserte kriminelle grupperingar i Albania på grunn av vitneutsagn mot desse i rettssak i Noreg. I slike saker skal saka også vurderast opp mot utelukking og oversendast F1, sjå punkt 9.

6.3 Familievald

Enkelte kvinner, både med og utan barn, samt einslege mindreårige, har anførsler om at dei har blitt utsett for vald og overgrep frå nær familie.

  • Landinformasjon

Familievald, spesielt mot kvinner og barn, er utbreidd i Albania. Albanske myndigheiter har imidlertid styrka arbeidet med vald mot kvinner, og OSCE rapporterer om ei endra haldning i politiet i handsaminga av familievaldsaker. Vidare har straffelova blitt endra, og familievald kan straffast med fengsel. Familievald er likevel utbreidd, med behov for meir oppfølgjing hos politi, påtalemyndigheit og i domstolane. Sjå Landinfo respons Albania: Vold mot kvinner (desember 2015).

  • UDI sin praksis

I dei fleste saker meiner UDI det er openbart at asylsøkarar frå Albania ikkje står i reell fare for alvorlige overgrep på grunn av familievald. UDI meiner at ofre for familievald som utgangspunkt vil få tilstrekkeleg med bistand frå myndigheitene i Albania.

Unntak kan imidlertid førekome, til dømes i saker med alvorlege og langvarige overgrep, kor myndigheitene ikkje har kunne verne offeret mot nye overgrep. I vurderinga må det også tilleggast vekt om medfølgjande barn også har blitt utsett for vald.

  • Søkere som kan være utsatt i Norge

Saksbehandlere må være oppmerksom på at enkelte asylsøkere kan være utsatt for tvangsekteskap eller annen vold i nære relasjoner i Norge, se IM 2015-007.

7. Internflukt

Retten til anerkjennelse som flyktning etter utlendingsloven § 28 første ledd gjelder ikke dersom utlendingen kan få effektiv beskyttelse i andre deler av hjemlandet, jf. utlendingsloven § 28 femte ledd. Effektiv beskyttelse innebærer at området er trygt og tilgjengelig for søkeren. Der UDI mener at det foreligger et trygt og tilgjengelig internfluktområde, skal saksbehandleren vurdere om søkeren bør gis tillatelse etter utlendingsloven § 38. Se mer om internflukt i IM 2016-006.

UDI vurderer at asylsøkarar frå Albania sjeldan har krav på vern, og at det i dei få sakene kor det vil vere aktuelt å innvilge etter utlendingslova § 28, vil internfluktalternativet sjeldan kunne gi effektivt vern.

8. Der vilkåra for vern openbart ikkje er oppfylt

Dersom det er openbart at vilkåra for vern ikkje er oppfylt, kan avslag på søknad om vern iverksetjast før det er endeleg, jf. utlendingslova § 90 femte ledd bokstav c. Punkt 2.2 i IM 2010-059 oppgir sentrale moment ved vurderinga av om ein søknad er openbart grunnlaus.

  • UDI sin praksis

UDI vurderer at i det store fleirtalet av asylsøknadane frå albanske borgarar er det openbart at søkarane ikkje risikerer å bli forfulgt ved retur til Albania. Det førekjem imidlertid enkeltsaker som ikkje er openbart grunnlause. Søknader om vern frå einslege mindreårige og ofre for menneskehandel vurderas aldri som openbart grunnlause. I tillegg kan det vere saker kor det føreligg tvil om albanske myndigheiter har evne og vilje til å yte asylsøkaren vern, eller i asylsaker kor asylsøkaren har blitt utsett for alvorlege og overgrep, og kor det føreligg reell risiko for ytterlegare overgrep ved retur til Albania.

9. Utelukking frå retten til flyktningstatus

Ein person som i utgangspunktet omfattast av lovføresegnene i utlendingslova § 28 fyrste ledd, kan utelukkast frå flyktningstatus dersom det er alvorleg grunn til å tru at asylsøkaren har gjort seg skuldig i brotsverk mot freden, eit krigsbrotsverk eller eit brotsverk mot menneskeheita, har gjort seg skuldig i eit alvorleg ikkje-politisk brotsverk eller har gjort seg skuldig i handlingar som er i strid med FN sine mål og prinsipp, jf. utlendingslova § 31 fyrste ledd.

Personar som i utgangspunktet omfattast av lovføresegnene i utlendingslova § 28 fyrste ledd bokstav b, kan i tillegg utelukkast frå flyktningstatus dersom grunnleggande nasjonale interesser tilseier det, personen har gjort eit alvorleg brotsverk og av den grunn utgjer ei fare for sammfunnet, eller forlot heimlandet for å unngå straffereaksjonar for straffbare handlingar, jf. utlendingslova § 31 andre og tredje ledd.

Alle saker der ein av utelukkingsføresegnene i utlendingslova § 31 kan kome til nytte, skal sendast til F1 dersom saka ligg an til innvilging. Terskelen for å sende saka til F1 skal vere låg, alle tvilssaker sendast F1. Søknadar som er klare avslagssaker handsamast i ordinær vedtakseining.

Aktuelle saker frå Albania kan vere saker der asylsøkaren har gjort seg skuldig i alvorleg kriminalitet, til dømes delteke i narkotikasmugling eller menneskehandel, eller har gjort seg skuldig i drap eller drapsforsøk som har utløyst ein blodhemskonflikt eller frykt for hemn.

10. Sikringssaker

Saker som rører ved grunnleggande nasjonale interesser eller utanrikspolitiske omsyn (sikringssaker) skal handsamast etter reglane i utlendingslova kapittel 14. Det er F1 som har ansvar for å avgjere sikringssaker og for den vidare oppfølgjinga med PST eller Utanriksdepartementet og eventuell forelegging for Justis- og beredskapsdepartementet.

Sakshandsamar skal sende saka til F1 dersom den rører ved eller kan røre ved grunnleggande nasjonale interesser eller utanrikspolitiske omsyn. Saka skal oversendast uavhengig av utfall. Terskelen for å sende saka til F1 skal vere låg, alle tvilssaker sendast F1. Justis- og beredskapsdepartementet har gitt ei rettleiande liste i punkt 5 i GI-08/2018 Instruks om behandling av saker som kan berøre grunnleggende nasjonale interesser eller utenrikspolitiske hensyn etter utlendingsloven kapittel 14, § 35, og saker etter eksportkontrollregelverket. Utanrikspolitiske omsyn kan også vere relevante ved avslag på søknaden om vern.

11. Vurdering av sterke menneskelege omsyn eller særleg tilknytning til riket

Ved bruk av § 38 skal sakshandsamar føreta ei vurdering av asylsøkaren sin individuelle situasjon, jf. utlendingsforskrifta § 8-1. Det er ikkje avgjerande kva nasjonalitet asylsøkaren tilhøyrer eller kva geografisk område han eller ho kjem frå, men kva føresetnadar den enkelte asylsøkaren har for å returnere til heimlandet. Ved vurderinga kan det leggast vekt på momenta som er nemnt i utlendingslova § 38 annet ledd. Det kan leggast vekt på innvandringsregulerande omsyn, sjå utlendingslova § 38 fjerde ledd. Ved tvil om identitet, midlertidig behov, eller når andre særlege grunnar tilseier det, kan løyvet avgrensast, jf. utlendingslova § 38 femte ledd. Sjå RS-2012-009 for ytterlegare informasjon.

For saker som gjeld barn, skal barnet sitt beste vere eit grunnleggande omsyn, sjå utlendingslova § 38 tredje ledd. I vedtak som har følgjer for barn, skal det kome fram kva vurderingar som har blitt gjort av barnet sin situasjon, herunder korleis omsynet til barnet sitt beste er vektlagt, med mindre det sjåast på som unødvendig, jf. utlendingsforskrifta § 17 1-a. 

11.1 Einslege mindreårige utan forsvarleg omsorg

Ved søknadar frå einsleg mindreårige asylsøkarar, sjå PN 2012-011. At ein einsleg mindreårig ikkje har forsvarleg omsorg ved retur, vil som hovudregel sjåast på som eit sterkt menneskeleg omsyn, sjå utlendingslova § 38 andre ledd bokstav a. Dersom ein einsleg mindreårig har fylt 16 år på vedtakstidspunktet, og ikkje har anna grunnlag for opphald enn at norske myndigheiter meiner at asylsøkaren er utan forsvarleg omsorg ved retur, kan opphaldsløyvet etter utlendingslova § 38 fyrste ledd avgrensast ved at den blir gitt ei varigheit fram til den mindreårige fyller 18 år, sjå utlendingsforskrifta § 8-8.

11.2 Tvingande helsemessige problem

For vurdering av helseopplysningar, sjå IM 2013-004

  • Landinformasjon

Det albanske helsesystemet er som tenester i landet for øvrig prega av ressursproblem. Sjølv om det er tilgang til helsebehandling over heile Albania, og kvaliteten har blitt betra dei seinare åra, er det framleis store skilnader. Offentlege helsetenester er i utgangspunktet gratis, og den albanske staten dekkar også kostnaden for ein del medisinar. Det er mogleg å få behandling for dei fleste typer alvorlege helseproblem i Albania, men korrupsjon er eit stort problem.

  • UDI sin praksis

Når asylsøkaren har dokumentert helsemessige tilhøve av en slik alvorlegheitsgrad at det kan vere aktuelt å innvilge eit opphaldsløyve, skal sakshandsamar vurdere om det finst eit adekvat behandlingstilbod for helseproblema i Albania som tilfredsstiller ein viss standard. 

Sjølv om asylsøkaren opplyser om alvorlege helseproblem, vil UDI vanlegvis handsame saka i 48-timersprosedyren. Unntak vil vere i saker med svært alvorlege eller livstruande helseproblem. Då skal sakshandsamar ta saka ut av 48-timersprosedyren.

11.3 Einslege kvinner

Nokre få kvinner anfører at dei ved retur til Albania vil vere å ansjå som einslege kvinner, til dømes fordi dei er utstøytt frå familien av ulike grunnar.

  • UDI sin praksis

Sakshandsamar må i desse sakene vurdere asylsøkaren sine individuelle omstende ved retur til Albania. På generelt grunnlag meiner UDI at einslege kvinner i Albania ikkje er å sjå på som ei spesielt utsett sosial gruppe. Som utgangspunkt handsamast slike saker i 48-timersprosedyren.

11.4 Menneskehandelofre

I vurderinga av sterke menneskelege omsyn, kan det leggast vekt på om asylsøkaren har vore eit offer for menneskehandel, jf. utlendingslova § 38 annet ledd bokstav d. Det er imidlertid ikkje åleine tilstrekkeleg for å få eit opphaldsløyve etter denne avgjersla, sjå punkt 6.2 i IM 2014-004.

Ofre for menneskehandel kan vere i ein sårbar situasjon ved retur til Albania som følgje av manglande nettverk, vanskar med å få arbeid og bustad, og sosiale stigma. Sakshandsamar må også sjå hen til om offeret har fått barn som følgje av overgrep.

12. Kravet om å fremlegge dokumentasjon på identitet

Som vilkår for opphaldsløyve etter utlendingslova § 38 krevst det som hovudregel at asylsøkaren framskaffar dokumentasjon på sin identitet, jf. utlendingsforskrifta § 8-12. Unntaka framgår av avgjersla bokstav a) og b). Dersom UDI avgjer å gi løyve etter utlendingslova § 38 til trass for at asylsøkaren ikkje har framlagt identitetsdokument eller omfattast av unntaka i bokstav a) eller b), kan UDI gi eit avgrensa løyve etter lova § 38 femte ledd, jf. utlendingsforskrifta § 8-12. For borgarar av Albania vil dokumentasjonskravet vere oppfylt dersom det blir framlagt gyldig albansk pass og nasjonalt ID-kort.

13. Vurdering av identitet og identitetsdokument

For vurdering av asylsøkaren sine identitetsopplysningar, sjå RS 2012-009.

På grunn av omfattande korrupsjon i Albania, førekjem det både ekte dokument utstedt med falske opplysningar, og falske dokument med falske opplysningar (Landinfo, Albania: Reise- og ID-dokumenter). Albania innførte i 2009 biometri, og alle nye pass og ID-kort er biometriske. Albania sitt folkeregister blei digitalisert i 2008.

14. Reisebevis og utlendingspass

Ved innvilging av vern etter utlendingslova § 28 fyrste har asylsøkaren rett til reisebevis for flyktningar dersom ikkje særlege grunnar talar mot det, jf. utlendingslova § 64, og det ikkje føreligg tilhøve som nemnt i utlendingsforskrifta § 12-1.

Ved innvilging av opphaldsløyve etter utlendingslova § 38 har asylsøkaren krav på utlendingspass dersom asylsøkaren sitt forhold til heimlandet sine myndigheiter tilseier det, og det ikkje er særlege grunnar som talar mot det. Utlendingspass kan også utstedast i andre høve, sjå utlendingslova § 64 andre ledd, jf. utlendingsforskrifta § 12-5 tredje og fjerde ledd.

Om det blir innvilga avgrensa opphaldsløyve på grunn av manglande dokumentasjon på identitet, skal UDI også vurdere å innvilge utlendingspass for enkeltreise til heimlandet sin ambassade for å framskaffe naudsynt dokumentasjon. Albania har per dags dato ikkje eigen ambassade i Noreg. Sjå også RS 2012-009 og RS 2019-001 for ytterlegare informasjon. 

15. Utvisning

Sjå RS 2010-024 Utvisning etter utlendingsloven §§ 66, 67 og 68 - brudd på utlendingsloven og/eller straffbare forhold. Dersom dei objektive vilkåra for utvisning er oppfylt, skal sakshandsamar i Asylavdelinga opprette sak om utvisning og forhandsvarsle om utvising. Saka overførast til Område for utvisning (OFU), som vil vurdere saken.

Om asylsaka blir handsama i 48-timersprosedyren og det i vedtaket ikkje er gitt frist for frivillig retur som følgje av at søknaden er avslått som openbart grunnlaus, skal det førehandsvarslast om utvisning etter utlendingslova § 66 andre ledd bokstav b.

Hanne Jendal
avdelingsdirektør

Kontakt: Landenhet C1 eller Asylavdelingens fagstab

Latest changes
  • Endret: PN 2015-001 Asylpraksis Albania (8/14/2017)

    Praksisnotatets punkt 2 og 5.2.2. er oppdatert. Dette innebærer at der søkere fra Albania har troverdige anførsler om at de er utsatt som lhbti-personer, skal saken tas ut av 48-timers prosedyren.

  • Endret: PN 2015-001 Asylpraksis Albania (8/1/2016)

    Praksisnotatet er oppdatert med noen mindre justeringer i landinformasjonen.

  • Ny: PN 2015-001 Asylpraksis Albania (2/25/2015)

    Asylpraksisnotatet om Albania er nå tilgjengelig i offentlig versjon på udiregelverk.no.

Norwegian Directorate
of Immigration
Utlendingsdirektoratet
P.O. box 2098 Vika
NO-0125 Oslo
Norway

Editor in Chief: Stephan Mo